Kira sözleşmesinin sona ermesiyle birlikte taşınmazdan çıkan kiracı ile ev sahibi arasında en çok sorun yaşanan konuların başında depozito geliyor. Özellikle son yıllarda artan kira bedelleriyle birlikte, depozitonun nasıl ve hangi tutar üzerinden iade edileceği tartışma yaratıyor.
Depozito nedir, ne kadar alınabilir?
Depozito, kiralanan taşınmazda oluşabilecek zararlar için alınan bir güvence bedeli olarak tanımlanıyor. Bu bedel en fazla 3 aylık kira tutarı kadar olabiliyor.
Depozito kira yerine kullanılamaz
Depozito hiçbir şekilde kira borcuna karşılık kullanılamıyor. Ancak taşınmazda zarar oluşması ya da aidat gibi ödenmemiş giderlerin bulunması halinde bu bedelden mahsup yapılabiliyor. Kalan tutarın ise kiracıya iade edilmesi gerekiyor.
Ödeme yöntemi nasıl olmalı?
Uzmanlar, depozitonun elden verilmemesi gerektiğini belirtiyor. En sağlıklı yöntem olarak, tarafların ortak vadeli bir banka hesabına yatırması öneriliyor. Elden ödeme yapılması durumunda ise mutlaka yazılı belge düzenlenmesi gerektiği ifade ediliyor.
Kiracı depozitoyu kullanabilir mi?
Kiracının, oturduğu süre boyunca oluşan hasarlar için depozitoyu kullanma hakkı bulunmuyor. Bu tür durumlarda kusur tespiti yapılarak gerekli işlemler ayrı şekilde yürütülüyor.
Depozito nasıl geri alınır?
Kiracı, taşınmazı teslim ederken herhangi bir zarar olmadığını ve tüm giderleri ödediğini ispat ederse depozitosunu talep edebiliyor. Ev sahibi zarar olduğunu iddia ederse, bunu giderdikten sonra kalan tutarı iade etmekle yükümlü oluyor. Taraflar anlaşamazsa süreç yargıya taşınıyor.
Döviz ya da altınla depozito mümkün mü?
Mevzuata göre Türkiye’de yerleşik kişiler arasında yapılan kira sözleşmelerinde depozitonun döviz ya da altın cinsinden verilmesi yasak. Ancak bu şekilde ödeme yapılmışsa, iade de aynı şekilde yapılmak zorunda.
Elden ödemelerde ispat önemli
Depozitonun elden verilmesi halinde, iade sürecinde ispat yükü kiracıya ait oluyor. Bu nedenle kira sözleşmesinde “güvence bedeli teslim edilmiştir” ibaresinin yer almasının büyük önem taşıdığı belirtiliyor.
İade süreci neden sorun oluyor?
Depozitonun iade edilme şekli uygulamada en çok tartışılan başlık olarak öne çıkıyor. Yeni Borçlar Kanunu’na göre depozitonun ortak vadeli hesapta tutulması gerekiyor. Sözleşme sona erdiğinde zarar yoksa, vadeyle birlikte oluşan tutarın tamamı kiracıya ait oluyor.
Ancak uygulamada tarafların bu kurala çoğu zaman uymadığı ifade ediliyor.
Yargıtay kararı ne diyor?
Dava konusu olan durumlarda Yargıtay’ın yıllar önce verdiği bir karar emsal olarak kabul ediliyor. Buna göre uzun süreli kiracılar, tahliye sırasında depozitoyu güncel kira bedeline göre talep edebiliyor.
Sözleşmedeki madde belirleyici oluyor
Uygulamada çoğu zaman kanundan ziyade kira sözleşmesindeki maddelere bakılıyor. Sözleşmede depozitonun “aynı bedelle iade edileceği” yazıyorsa, kiracıya ilk ödediği tutar geri veriliyor.
Ancak böyle bir madde bulunmuyorsa, depozito tahliye tarihindeki kira bedeli üzerinden hesaplanıyor. Bu nedenle sözleşme hazırlanırken bu detayın açık şekilde yazılması gerektiği vurgulanıyor.
Kaynak:CNN Türk
